Nu het weer begint te “voetbalkriebelen“ is best is aardig te weten,hoe ooit dit mooie spelletje is ontstaan en zich ontwikkeld heeft .
Een paar jaar terug heb ik me daar in verdiept en nu ik las dat er voor 100.000 Euro op een Engelse veiling was geboden voor de eerste gedrukte spelregels.
Hierdoor kwam ik op gedachten,dit is maar eens op de site te zetten

Ontwikkeling van het officiele voetbal (spel)

De oprichting van de Engelse voetbalbond-de Football Association op 1 oktober 1863- geldt als het begin van onze voetbaljaartelling.

Twee maanden later werden in Cambridge de spelregels vastgesteld en het is merkwaardig te constateren dat ze in principe tot nu toe gehandhaafd zijn, al zijn er uiteraard talrijke belangrijke wijzigingen in aangebracht.

Over  de opstelling zeiden de regels niets.

Het aantal spelers,aanvankelijk vijftien net als rugby,werd al gauw tot elf teruggebracht.

Er werd niet-en ook nooit- voorgeschreven hoe deze elf spelers zich op het veld moesten opstellen.

Zelfs  de na enkele jaren verplicht gestelde doelverdediger was er aanvankelijk niet.

Nadat in 1869 was bepaald dat het verboden was de bal met de hand te spelen en in 1871 daaraan was toegevoegd dat de doelman – en hij alleen – dat wel mocht doen,kreeg men al een zekere opstelling.

De opstelling nu was zeer premitief.

Tegenwoordig is men gewend de formatie in cijfers weer te geven.

Het eerste systeem in de oertijd van het Engelse voetbal zou men als volgt noteren 1-2-8

Nauwekijks te geloven 1 doelverdediger-2 achterspelers en 8 voorhoedespelers of aanvallers.

Een dergelijke in onze ogen zonderlinge formatie was alleen mogelijk ,omdat men in die tijd nog geen begrip had van taktiek.

Men moet wel bedenken dat in die tijd het voetbalspel uitsluitend door schooljongens werd gespeeld.

Die hadden nog nooit van samenspel gehoord.

Voetbal was,hoe vreemd het ook mag klinken,in feite een individuele sport.

Had  een aanvaller de bal,dan probeerde hij in zijn eentje een of twee achterspelers van de tegenparij- die speelden meestal niet naast maar achter elkaar- te passeren.

Lukte dat niet en raakte hij de bal kwijt,dan moest  een andere aanvaller het maar eens proberen en zo ging dat,over en weer natuurlijk,de gehele wedstrijd door.

Toen men tot ontdekking kwam,dat samenspel een veel beter middel was om een verdediging voorbij te komen,was de eerste stap op weg van de ploegtaktiek gezet.

Vanaf dat moment  zijn er spelsystemen ontwikkeld.

Men moest vanzelfsprekend zoeken naar het juiste evenwicht tussen aanval en verdediging,want bij voetbal komt het er niet alleen op aan doelpunten te maken,maar ook om ze- van de tegenpartij- te voorkomen..

Simpel voorgesteld zou men dan tot een opstelling moeten komen van vijf verdedigers en vijf aanvallers ,dus 1-5-5. Zo werd het niet en is het ook nooit geworden..

De verklaring hiervoor is eenvoudig: reeds sinds 1870 gold de buitenspelregel, die toen nog stelde dat een speler niet buitenspel stond als tussen hem en de doellijn van de tegenpartij drie(3) tegenstander bevonden (In 1925 veranderd naar 2) Dit vergemakkelijkte de verdedigende taak.

Toen het begrip samenspel doordrong onstond er een middenlinie,een tussenlinie die zowel aanval als verdediging kon ondersteunen..

In Schotland kwam men in 1880 tot een formatie van 1-2-2-6,dus nog altijd een overmaat van aanvallers.Daarbij bleef het niet,want hieruit ontstond de opstelling 1-2-3-5

Het interessante van systeemvoetbal is dat taktische zetten tot tegenzetten leiden en daaruit andere systemen kunnen ontstaan.

Orthodox systeem.

Dit systeem,waarbij een elftal aantrad met een doelverdediger,twee achterspelers,drie middenvelders en vijf voorhoedespelers,is men later het orthodoxe systeem gaan noemen.

Cambridge ging er in 1883 mee van start en het hield  42 jaar stand.(1925 buitenspelregel-wijziging)

Met de toenmalige spil als centrale figuur kon de middenlinie zonodig de verdediging versterken ,maar de  drie middenspelers moesten hun aanval steunen zodra daarvoor gelegenheid bestond.

Oudere voetballiefhebbers noemen dit systeem aanvallend voetbal,maar dit is nogal twijfelachtig.

Er waren in die tijd ploegen genoeg die met een groot aantal spelers verdedigden tegen elftallen die sterker waren.Daaarvoor werden al gauw de binnenspelers de aangewezen mensen.

Zo onstond de W formatie :3 vooruitgeschoven voorhoedespelers (  de middenvoor en 2 vleugelspelers) en 2 die meer teruggetrokken speelden.

De verdedigers en middenspelers hadden geen scherp omlijnde dekkende taak.

De laaste 2 verdedigers moesten de doorkomende binnenspelers opvangen en de spil moest de midvoor voor zijn rekening nemen en de midhalfs moesten de vleugelspelers afdekken.

Van een consequente mandekking was echter geen sprake,dat werd alleen gedaan bij bijzondere goede spelers.

De verdediging had toen door de buitenspelregel nog grote steun er werd misbruik van gemaakt nl:

de buitenspelval,een zekere Mc Cracker een Ierse verdediger van Newcastle United begon er mee.

Als hij met een andere verdediger op 1 lijn stond en tijdens een aanval van de tegenpartij bijtijds eeen stap naar voren maakte ,stond de tegenstander buitenspel.Deze manier van spelen werd al snel door andere elftallen overgenomen, met als gevolg minder doelpunten.minder publiek,minder inkomsten een ramp voor het professionele Britse voetbal.

Vanuit Schotland kwam het voorstel om de buitenspelregel te veranderen en dit werd in 1925 ingevoerd nl maar 2 tegenstander tussen de aanvaller en de doellijn ipv 3.

Eem zeer ingrijpende verandering,die geleidelijk aan het spel een heel ander gezicht heeft gegeven.

Stopperspil systeem

 

Door de buitenspelregelwijziging in 1925 kreeg de middenvoor een te gemakkelijke taak.

Hierdoor moest er meer aandacht aan de dekking besteed worden en zo is het stopperspilsysteem ontstaan. In cijfers 1-3-2-5 of later 1-3-2-2-3  met de W formatie.

Het stopperspil systeem was min of meer consequente mandekking,zij het met onderlinge rugdekking in de achterhoede

Arsenal begon er in de jaren `30 mee.Door het succes werd het snel door andere ploegen overgenomen en ook andere landen namen het systeem over.

Duitaland en Frankrijk waren de eerste landen die ook stopperspil gingen spelen.

In Nederland was het K.F.C. uit Koog aan de Zaan die er furore meemaakte.

De 8-2 nederlaag die het Nederlandse elftak,orthodox spelend,in 1946 in Huddersfield tegen Engeland leed,gaf een grote stoot in de richting van taktiekwijziging.

Enkele jaren later stopperde bijna de gehele wereld,hoewel Midden –en Oost Europa en Zuid Amerika er lang mee wachten.

Daarnaast onstonden er ook andere systemen we denken hierbij aan het Zwitserse Grendel systeem en het slingerback systeem.. Hierbij werd in beide systemen een vier-backs opstelling toegepast.

Hongarije had in de jaren `50 het beste voetbal van de wereld,waarbij de middenvoor enigzinds een teruggetrokken positie innam en een van de twee  middenvelders sterk verdidgend speelde. zodat deze drie systemen de voorlopers van het 4-2-4 systeem kunnen worden genoemd.

Het 4-2-4 systeem

Het 4-2-4 systeem (men heeft bij deze cijfers de doelman weggelaten) kreeg pas gestalte toen Brazilie in 1958 in Zweden er wereldkampioen mee werd..

Zij pasten geen consequente mandekking-die hun niet lag-toe,maar een positie-of ruimtedekking,waarbij snel van verdediging naar aanval kon worden overgeschakeld en omgekeerd.

Het 4-2-4 heeft sinsdien snel de wereld veroverd Men imiteert nu eenmaal graag (modeverschijnsel) maar merkte ook dat het beter is dan het oude.

Hoewel in het 4-2-4 systeem in zijn oorspronkelije vorm geen consequente mandekking werd toegepast,hebben verdedigers van stond af aan zekere taak gehad.

De vleugelbacks nemen de vleugelspelers voor hun rekening en de centrale verdedigers de twee aanvalspitsen.De twee middenvelders zorgen voor de schakeling tussen aanval en verdediging.

De vier aanvallers moeten veel van plaats verwisselen:switchen Er niet zijn , maar komen ,is het devies.

 4-3-3 enzovoort 4-4-2,1-4-2-3,1-4-3-2,4-1-3-2

Uit het 4-2-4 zijn,door actie en tegenactie,andere systemen voortgekomen.

Zo bijvoorbeeld het 4-3-3 ,waarbij ogenschijnlijk het accent meer op de verdediging wordt gelegd dan in het even wichtige 4-2-4.

Engeland werd er in 1966 wereldkampioen mee en de hele wereld nam het over met vele varianten.

Van de drie middenveldspelers wordt verwacht dat zij ook mee in de aanval gaan indien het kan.

De middelste middenvelder kan vooruitgeschoven spelen bij verdedigend ingestelde ploegen of teruggetrokken bij mer aanvallend ingestelde ploegen

Een ander variant is het spelen met een “Ausputzer“ of “Libero“  of “Laaste man“of zoals in Engeland “Sweeper“ genoemd. Dit is een verdediger achter de verdediging  een opruimer dus,waarbij de andere verdedigers een consequente mandekking toepassen .

Hierdoor heeft het middenveld van de tegenpartij altijd een man meer op het midden,dit kan dan weer opgevangen worden door de laaste man voor de verdiging speelt.

Hoe gaat het verder?

Ooit is het voetbal begonnen met 1-10 (1 verdediger en 10 aanvallers) en zal tenslotte eindigen met 10-1 (tien verdedigers en 1 aanvaller) Natuurlijk niet in zo`n opstelling,maar .

Alle aanvallers moeten zo nodig als verdedigers kunnen optreden en daartoe in staat zijn en alle verdedigers moeten zo mogelijk als aanvallers kunnen optreden en daarvoor op hun beurt de capaciteiten bezitten.

In het ouderwetse voetbalwas een achterspeler een achterspeler met een aparte manier van spelen.

Een vleugelspeler moest zijn lijn houden.een middenvoor moest voor het doel zijn.

De middenvelders mochten over het veld uitzwermen.

In het moderne voetbal bestaan de standaardnormenvan het verleden niet meer,men moet voordurend inspelen op de situatie om zich heen.

Men tracht steeds ruimte te maken ( plek waar niemand is) en daar moet de bal naar toe, waar dan  een medespelers het eerste komt enzovoort.Verdedigers moeten zich zo opstellen dat zij het eerst bij de bal zijn in deze ruimte.

Het wordt meer een soort schaakspel waarbij de ploeg die het best de ruimtes benut en dan razendsnel toeslaat met de winst gaat strijken.

Vaak wordt dit countervoetbal genoemd.

Super technische ploegen  o.a. Barcelona- Manch. United en Oranje ,spelen de laatste jaren een soort harmonica voetbal,allemaal driehoekjes,waarbij de bal steeds snel van voet naar voet gaat en de topper dan met een actie de opening forceert.
Vele elftallen proberen het na te doen ,maar het is voor weinigen weggelegd,omdat de technische bagage ontbreekt en ze geen topper hebben die in zijn eentje de openingen forceert.
Voetbal in Nederland.
In ons land introduceerde de legendarische Pim Mullier het voetbalspel.
in 1879 werd in Haarlem de eerste voetbalwedstrijd gespeeld op het terrein van HFC,door de pas 14 jarige Pim Mullier met een aantal vrienden.
Dit was tevens de eerste voetbalclub in Nederland, in Deventer is Kon.UD ouder,van 1875 maar de eerste jaren was het alleen maar Cricket,pas in 1894 werd er gevoetbald.
Pim Mullier stond ook aan de wieg van de KNVB op 8-12-1889 en werd hij de eerste voorzitter van de Nederlandse Voetbal -en Athletischen Bond met 250 leden.
Het voetbalgebeuren was eerst een elite sport,omstreek 1900 kregen de arbeiders meer vrije tijd en werden er ook volksclubs opgericht en daarna volgden de middenklasse en de plattelandverenigingen. Na de oorlog was er maar een bond meer en groeide het ledental gestaag.
In 1929 had de bond 65.000 leden en in 1978 werd het miljoenste lid verwelkomd.

Herman